Xút là hóa chất được sử dụng phổ biến trong các ngành công nghiệp như giấy, luyện nhôm, dệt nhuộm, xà phòng, chất tẩy rửa, tơ nhân tạo…Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ những yêu cầu cụ thể khi sử dụng sản phẩm này. 

Xút là gì? 

Xút hay còn gọi là xút ăn da là một loại hóa chất được sử dụng khá phổ biến hiện nay trong các ngành công nghiệp như dệt nhuộm, công nghiệp giấy, xà phòng, chất tẩy rửa, tơ nhân tạo…

Xút có tên tiếng anh là Sodium Hydroxide và trong hóa học có công thức là NaOH (Xút NaOH). Xút tồn tại ở dạng chất rắn màu trắng (hút ẩm mạnh, dễ chữa cháy) và xút không có mùi và rất dễ tan trong nước lạnh. Xút có phản ứng với các loại chất khử, chất oxy hóa, acid, kiềm, hơi nước.

Hóa chất xút

Hóa chất xút được sử dụng khá phổ biến hiện nay

Các ứng dụng của xút trong đời sống 

Xút là hóa chất quan trọng trong các ngành công nghiệp được ứng dụng rộng rãi. Chúng ta có thể kể đến như:

1. Đối với công nghiệp dược phẩm

Trong ngành công nghiệp dược phẩm người ta dùng hóa chất Natri phenolat có tác dụng giảm đau trong Aspirin hoặc làm chất khử trùng y tế…

Sử dụng xút trong dược phẩm

Xút được sử dụng trong dược phẩm

2. Trong công nghiệp hóa chất tẩy rửa 

Dung dịch xút được xem là những thành phần quan trọng trong sản xuất các chất tẩy giặt như nước Javen là chất tẩy trắng khá hiệu quả. Ngoài ra, Natri Hydroxit còn có công dụng thủy phân chất béo trong dầu mỡ động vật, vì vậy hóa chất này còn dùng làm nước rửa chén

Bên cạnh, với việc pha loại hóa chất này với nước nóng, khi đó hóa chất NaOH sẽ tạo thành chất tẩy rửa hiệu quả cho các thiết bị công nghệ, bể chứa, ống xả thải dưới bồn rửa và cống xả, đường ống thoát nước. Hoặc khi ngâm thép không gỉ, kính nường vào hóa chất xút còn có tác dụng tẩy nhờn rất tốt, người ta còn ứng dụng chúng làm hóa chất tẩy rửa lò hơi. Xút NaOH cũng có tác dụng tích cực trong việc vệ sinh lồng máy giặt giúp cải thiện máy giặt sau một thời gian sử dụng.

3. Trong chế tạo dầu khí

Hóa chất chứa thành phần Natri sẽ giúp điều chỉnh độ pH cho dung dịch khoan giúp loại bỏ sunfat các hợp chất sunfat và các hợp chất axit trong tinh chế dầu mỏ.

4. Trong công nghiệp thực phẩm

Trong lĩnh vực này thì hóa chất Xút NaOH có tác dụng loại bỏ các axit béo trong quá trình tinh chế dầu thực vật và động vật trước khi đưa vào sản xuất thực phẩm. Ngoài ra, người ta còn pha chế hóa chất này thành dung dịch xử lý rau quả trước khi chế biến hoặc đóng hộp. 

5. Trong việc xử lý nước sinh hoạt 

Trong xử lý nước thì hóa chất chứa Natri được dùng với mục đích điều chỉnh độ pH và tái sinh nhựa trao đổi ion. Ngoài ra, còn được dùng để trung hòa và khử cặn trong đường ống.

6. Công nghệ dệt nhuộm 

Người ta dùng xút – NaOH để phân hủy pectins, sáp trong quá trình xử lý vải thô giúp làm tăng độ bóng cũng như khả năng hấp thụ màu của vải.

Trong các ngành công nghiệp thì Xút được sử dụng khá là phổ biến và đa dạng. Tuy nhiên, bên cạnh đó trong quá trình sử dụng những người tiếp xúc cần lưu ý một số vấn đề sau để đảm bảo an toàn cho sức khỏe. 

Xút làm trắng vải

Xút sẽ làm trắng vải trong ngành dệt

Những độc hại khi sử dụng Xút

Nếu như tiếp xúc trực tiếp với Xút mà không có bất kỳ đồ bảo hộ nào thì bạn sẽ đối mặt với một số vấn đề nguy hại sau.

1. Gây đột biến gen 

Khi tiếp xúc với xút sẽ gây đột biến các tế bào vú dẫn đến ung thư vú. Bên cạnh đó,  sẽ hủy hoại các bộ phận: màng nhầy, hệ hô hấp, da, mắt.

2. Đối với da 

Xút ăn da, ăn mòn, gây kích thích (bỏng), và thấm qua da với các triệu chứng: ngứa, mọc vảy, tấy đỏ, bỏng…

Xút gây bỏng da

Khi tiếp xúc với xút sẽ gây ra hiện tượng bỏng da

3. Khi tiếp xúc với mắt

Xút sẽ hủy hoại thủy tinh thể hoặc gây mù.  Khi có những triệu chứng: đỏ mắt, chảy nước mắt và ngứa…. Bạn nên trực tiếp đến các cơ sở y tế gần nhất để được khám và kiểm tra, tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra.

4. Khi hít phải khí bụi của Xút 

Gây ảnh hưởng đến hệ hô hấp như: cháy nám phổi, hắt hơi, ho. Thậm chí khi hít quá nhiều có thể làm hỏng phổi, gây tắc thở, ngất hoặc thậm chí là chết.

5. Mối nguy hại khi nuốt, uống 

Ruột sẽ là cơ quan chịu tác động nặng nề nhất. Và trong trường hợp xấu nhất có thể phải rửa ruột.

Khi mà bạn tiếp xúc với xút mà chưa có đồ bảo hộ cẩn thận thì bạn nên nhanh chóng đến các cơ sở y tế để được kiểm tra sức khỏe. Hoặc các phương án mà bạn có thể làm như: xả nước tại vị trí tiếp xúc với xút, cởi bỏ quần áo, trang phục, băng kín vùng da bị bỏng…

Xút là dung dịch quan trọng trong các ngành công nghiệp hóa chất, thực phẩm…. Tuy nhiên, nó cũng gây ra nhiều mối nguy hại cho sức khỏe khi tiếp xúc trực tiếp. Vậy nên, không chỉ riêng mình xút mà với bất kỳ hóa chất nào chúng ta cũng nên cẩn thận khi sử dụng chúng.